Lista de figuras vii
Lista de tablas ix
Prefacio xi
Capítulo uno
Números naturales 1
1.1. Adición y multiplicación de números naturales . . . . . . . . . . . . . 3
1.2. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.3. Orden entre números naturales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.4. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.5. Construcción de los números enteros . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
1.6. Principio de inducción matemática . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
1.7. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
1.8. Ejercicios adicionales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
Capítulo dos
Divisibilidad 29
2.1. Propiedades básicas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
2.2. Máximo común divisor (MCD) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
2.3. Algoritmo de Euclides . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
2.4. Propiedades del máximo común divisor. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
2.5. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
2.6. Mínimo común múltiplo y generalizaciones . . . . . . . . . . . . . . . 45
2.7. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
2.8. Teorema fundamental de la aritmética . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
2.9. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
2.10.Algunas propiedades de los números primos . . . . . . . . . . . . . . . 58
2.11.Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
2.12.Algunas ecuaciones diofánticas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
2.13.Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
2.14.Ejercicios adicionales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
Capítulo tres
Funciones aritméticas 83
3.1. La función parte entera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
3.2. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86
3.3. Las funciones número y suma de divisores . . . . . . . . . . . . . . . . 92
3.4. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94
3.5. Números perfectos, de Mersenne y de Fermat . . . . . . . . . . . . . 97
3.6. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
3.7. La función Φ de Euler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
3.8. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105
3.9. Funciones multiplicativas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110
3.10.Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
3.11.La fórmula de inversión de Möbius . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
3.12.Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
3.13.Ejercicios adicionales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119
Capítulo cuatro
Congruencias 127
4.1. Definición y propiedades básicas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129
4.2. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131
4.3. Criterios de divisibilidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
4.4. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
4.5. Aritmética módulo n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137
4.6. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139
4.7. Los teoremas de Euler y Fermat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
4.8. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
4.9. Congruencias lineales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149
4.10.Sistemas de congruencias lineales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
4.11.Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
4.12.El teorema chino del residuo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
4.13.Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158
4.14.Congruencias de grado superior . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162
4.15.Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
4.16.Congruencias con módulo una potencia de un primo . . . . . . . . 165
4.17.Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
4.18.Teoremas de Lagrange y Wilson . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169
4.19.Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170
4.20.Ejercicios adicionales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173
Capítulo cinco
Residuos cuadráticos 181
5.1. Congruencias de segundo grado con módulo primo . . . . . . . . . 183
5.2. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186
5.3. Ley de la reciprocidad cuadrática . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191
5.4. El símbolo de Jacobi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193
5.5. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195
5.6. Potencias módulo n y raíces primitivas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202
5.7. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206
5.8. Álgebra y teoría de números . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
5.9. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216
5.10.Ejercicios adicionales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220
Capítulo seis
Criptografía 223
6.1. Nociones básicas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225
6.2. Cifrados monográficos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226
6.3. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237
6.4. Cifrado en bloques . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242
6.5. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248
6.6. Cifrados exponenciales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252
6.6.1. Algoritmo para calcular P
e módulo p . . . . . . . . . . . . . . . . . 253
6.7. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255
6.8. Sistemas de clave pública . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257
6.8.1. Sistema RSA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258
6.8.2. Sistema de Rabin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261
6.8.3. Sistema de la mochila . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265
6.9. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269
Capítulo siete
Fracciones continuas 275
7.1. Fracciones continuas finitas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277
7.2. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278
7.3. Convergentes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281
7.4. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282
7.5. Fracciones continuas infinitas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284
7.6. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286
7.7. Fracciones continuas periódicas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288
7.8. Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291
7.9. Aproximación de números irracionales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293
7.10.Ejercicios y soluciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294
7.11.Ecuación de Pell . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297
7.12.Ejercicios adicionales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304
Apéndice A
Números primos menores que 10 000 307
Índice 313
Referencias 315